(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

సభాపర్వ - అధ్యాయ 101

॥ శ్రీః ॥
2.101. అధ్యాయః 101
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
పాండవానాం వనప్రస్థానేన ఖిద్యతాం పౌరాణాం వచనాని॥ 1॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ॥

తతః సంప్రస్థితే తత్ర ధర్మరాజే తదా నృప।
జనాః సమంతాద్ద్రష్టుం తం సమారురుహురాతురాః॥ 2-101-1(15461)
తతః ప్రాసాదవర్యాణి విమానశిఖరాణి చ।
గోపురాణి చ సర్వాణి వృక్షానన్యాంశ్చ సర్వశః॥ 2-101-2(15462)
అథాధిరుహ్య సస్త్రీకా ఉదాసీనా వ్యలోకయన్।
న హి రథ్యాస్తదా శక్యా గంతుం తాశ్చ జనాకులాః॥ 2-101-3(15463)
ఆరుహ్య స్మానతాస్తత్ర దీనాః పశ్యంతి పాండవాన్।
పదాతిం వర్జితచ్ఛత్రం చేలభూషణవర్జితం॥ 2-101-4(15464)
వల్కలాజినసంవీతం పార్థం దృష్ట్వా జనాస్తదా।
ఊచుర్బహువిధా వాచో భృశోపహతచేతసః॥ 2-101-5(15465)
జనా ఊచుః। 2-101-6x(1732)
యం యాంతమనుయాతి స్మ చతురంగబలం మహత్।
తమేకం కృష్ణయా సార్ధమనుగచ్ఛంతి పాండవాః॥ 2-101-6(15466)
చత్వారో భ్రాతరశ్చైవ ధౌంయశ్చైవ పురోహితః।
భీమార్జునౌ వారయిత్వా నికృత్యా బద్ధకార్ముకౌ॥ 2-101-7(15467)
ధర్మ ఏవాస్థితో యేన త్యక్త్వా రాజ్యం మహాత్మనా।
యా న శక్యా పురా ద్రష్టుం భూతైరాకాశగైరపి॥ 2-101-8(15468)
తామద్య కృష్ణాం పశ్యంతి రాజమార్గగతా జనాః।
అంగరాగోచితాం కృష్ణాం రక్తచందనసేవినీం॥ 2-101-9(15469)
వర్షముష్ణం చ శీతం చ నేష్యత్యాశు వివర్ణతాం।
అద్య నూనం పృథా దేవీ సత్యమావిశ్య భాషతే॥ 2-101-10(15470)
పుత్రాన్స్నుషాం చ దేవీ తు ద్రష్టుమద్యాథ నార్హతి।
నిర్గుణస్యాపి పుత్రస్య కథం స్యాహుః స్వదర్శనం॥ 2-101-11(15471)
కింపునర్యస్య లోకోఽయం జితో వృత్తేన కేవలం।
ఆనృశంస్యమనుక్రోశో ధృతిః శీలం దమః శమః॥ 2-101-12(15472)
పాండవం శోభయంత్యేతే షడ్గుణాః పురుషోత్తమం।
తస్మాదస్యోపఘాతేన ప్రజాః పరమపీడితాః॥ 2-101-13(15473)
ఔదకానీవ సత్వాని గ్రీష్మే సలిలసంక్షయాత్।
పీడయా పీడితం సర్వం జగదస్య జగత్పతేః॥ 2-101-14(15474)
మూలస్యైవోపఘాతేన వృక్షః పుష్పఫలోపగః।
మూలం హ్యేష మనుష్యాణాం ధర్మరాజో మహాద్యుతిః॥ 2-101-15(15475)
పుష్పం ఫలం చ పత్రం చ శాఖాస్తస్యేతరే జనాః।
తే భ్రాతర ఇవ క్షిప్రం సపుత్రాః సహబాంధవాః॥ 2-101-16(15476)
గచ్ఛంతమనుగచ్ఛామో యేన గచ్ఛతి పాండవః।
ఉద్యానాని పరిత్యజ్య క్షేత్రాణి చ గృహాణి చ॥ 2-101-17(15477)
ఏకదుఃఖసుఖాః పార్థమనుయామ సుధార్మికం।
సముచ్ఛ్రితపతాకాని పరిధ్వస్తాజిరాణి చ॥ 2-101-18(15478)
ఉపాత్తధనధాన్యాని హృతసారాణి సర్వశః।
రజసాఽప్యవకీర్ణాని పరిత్యక్తాని దైవతైః॥ 2-101-19(15479)
మూషకైః పరిధావద్భిరుద్బలైరావృతాని చ।
అపేతోదకధూమాని హీనసంమార్జనాని చ॥ 2-101-20(15480)
ప్రనష్టబలికర్మేజ్యామంత్రహోమజపాని చ।
దుష్కాలేనేవ భగ్నాని భిన్నభాజనవంతి చ॥ 2-101-21(15481)
అస్మత్త్యక్తాని వేశ్మాని సౌబలః ప్రతిపద్యతాం।
వనం నగరమేవాస్తు యేన గచ్ఛంతి పాండవాః॥ 2-101-22(15482)
అస్మాభిశ్చ పరిత్యక్తం పురం సంపద్యతాం వనం।
బిలాని దంష్ట్రిణః సర్వే వాని మృగపక్షిణః॥ 2-101-23(15483)
త్యజంత్వస్మద్భయాద్భీతా గజాః సింహా వనాన్యపి।
అనాక్రాంతం ప్రపద్యంతః సేవమానం త్యజంతు చ॥ 2-101-24(15484)
తృణమాంసఫలాదానాం దేశాంస్త్యక్త్వా మృగద్విజాః।
వయం పార్థైర్వనే సంయక్సహ వత్స్యామ నిర్వృతాః॥ 2-101-25(15485)
ఇత్యేవం వివిధా వాచో నానాజనసమీరితాః।
శుశ్రావ పార్థః శ్రుత్వా చ న విచక్రేఽస్య మానసం॥ 2-101-26(15486)
తతః ప్రాసాదసంస్థాస్తు సమంతాద్వై గృహే గృహే।
బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శూద్రాణాం చైవ యోషితః॥ 2-101-27(15487)
గత్వా స్వగృహజాలాని ఉత్పాట్యావరణాని చ।
దదృశుః పాండవాందీనాన్వల్కలాజినవాససః॥ 2-101-28(15488)
కృష్ణాం త్వదృష్టపూర్వాం తాం వ్రజంతీం పద్భిరేవ చ।
ఏకవస్త్రాం రుదంతీం తాం ముక్తకేశీం రజస్వలాం॥ 2-101-29(15489)
దృష్ట్వా తదా స్త్రియః సర్వా వివర్ణవదనా భృశం।
విలప్య బహుధా మోహాద్దుఃఖశోకేన పీడితాః।
హాహా ధిగ్ధిగ్ధిగిత్యుక్త్వా నేత్రైరశ్రూణ్యవర్తయన్॥ 2-101-30(15490)
జనస్యాథ వజః శ్రుత్వా స రాజా భ్రాతృభిః సహ।
ఉద్దిశ్య వనావాసాయ ప్రతస్థే కృతనిశ్చయః॥ 2-101-31(15491)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-101-32x(1733)
తస్మిన్సంప్రస్థితే కృష్ణా పృథాం ప్రాప్య యశస్వినీం।
అపృచ్ఛద్భృశదుఃఖార్తా యాశ్చాన్యాస్తత్ర యోషితః॥ 2-101-32(15492)
తతో నినాదః సుమహాన్పాండవాంతః పురేఽభవత్॥ 2-101-33(15493)
కుంతీ చ భృశశంతప్తా ద్రౌపదీం ప్రేక్ష్య గచ్ఛతీం।
శోకవిహ్వలయా వాచా కృచ్ఛ్రాద్వచనమబ్రవీత్॥ 2-101-34(15494)
వత్సే శోకో న తే కార్యః ప్రాప్యేదం వ్యసనం మహత్।
స్త్రీధర్మాణామభిజ్ఞాఽసి శీలాచారవతీ తథా॥ 2-101-35(15495)
న త్వాం శందేష్టుమర్హామి భర్తౄన్ప్రతి శుచిస్మితే।
సాధ్వీ గుణసమాపన్నా భూషితం తే కులద్వయం॥ 2-101-36(15496)
సభాగ్యాః కురవశ్చేమే యే న దగ్ధాస్త్వయాఽనఘే।
అరిష్టం వ్రజ పంథానం మదనుధ్యానబృంహితా॥ 2-101-37(15497)
భావిన్యర్థే హి సత్స్త్రీణాం వైకృతం నోపజాయతే।
గురుధర్మాభిగుప్తా చ శ్రేయః క్షిప్రమవప్స్యసి॥ 2-101-38(15498)
సహదేవశ్చ మే పుత్రః సదాఽవేక్ష్యో వనే వసన్।
యథేదం వ్యసనం ప్రాప్య నాయం సీదేన్మహామతిః॥ 2-101-39(15499)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-101-40x(1734)
తథేన్యుక్త్వా తు సా దేవీ స్రవన్నేత్రజలావిలా।
శోణితాక్తైకవసనా ముక్తకేశీ వినిర్యయౌ॥ 2-101-40(15500)
తాం క్రోశంతీం పృథా దుఃఖాదనువవ్రాజ గచ్ఛతీం।
అథాపశ్యన్సుతాన్సర్వాన్హృతాభరణవాససః॥ 2-101-41(15501)
రురుచర్మావృతతనూన్హ్రియా కించిదవాహ్ముఖాన్।
పరైః పరీతాన్సంహృష్టైః సుహృద్భిశ్చానుశోచితాన్॥ 2-101-42(15502)
తదవస్థాన్సుతాన్సర్వానుపసృత్యాతివత్సలా।
స్వజమానాఽవదచ్ఛేకాత్తత్తద్విలపతీ బహు॥ 2-101-43(15503)
కుంత్యువాచ। 2-101-44x(1735)
కథం సద్ధర్మచారిత్రాన్వృత్తస్థితివిభూషితాన్।
అక్షుద్రాందృఢభక్తాంశ్చ దైవతేజ్యాపరాన్సదా॥ 2-101-44(15504)
వ్యసనం వః సమభ్యాగాత్కోఽయం విధివిపర్యయః।
కస్యాపధ్యానజం చేదమాగః పశ్యామి వో ధియా॥ 2-101-45(15505)
స్యాత్తు మద్భాగ్యదోషోఽయం యాఽహం యుష్మానజీజనం।
దుఃఖాయాసభుజోఽత్యర్థం యుక్తానప్యుత్తమైర్గుణైః॥ 2-101-46(15506)
కథం వత్స్యథ దుర్గేషు వనే ఋద్ధివినాకృతాః।
వీర్యసత్వబలోత్సాహతేజోభిరకృశాః కృశాః॥ 2-101-47(15507)
యద్యేవమహమజ్ఞాస్యం వనే వాసం హి వో ధ్రువం।
శతశృంగాన్మృతే పాండౌ నాగమిష్యం గజాహ్వయం॥ 2-101-48(15508)
ధన్యం వః పితరం మన్యే తపోమేధాన్వితం తథా।
యః పుత్రాధిమసంప్రాప్య స్వర్గేచ్ఛామకరోత్ప్రియాం॥ 2-101-49(15509)
ధన్యాం చాతీంద్రియజ్ఞానామిమాం ప్రాప్తాం పరాం గతిం।
మన్యే తు మాద్రీం ధర్మజ్ఞాం కల్యాణీం సర్వథైవ తు॥ 2-101-50(15510)
రత్యా మత్యా చ గత్యా చ యయాఽహమభిసంధితా।
జీవితప్రియతాం మహ్యం ధిఙ్మాం సంక్లేశభాగినీం॥ 2-101-51(15511)
పుత్రకా న విహాస్యే వః కృచ్ఛ్రలబ్ధాన్ప్రియాన్సతః।
సాఽహం యాస్యామి హి వనం హా కృష్ణే కిం జహాసి మాం। 2-101-52(15512)
అంతవత్యసుధర్మేఽస్మింధాత్రా కిం ను ప్రమాదతః।
మమాంతో నైవ విహితస్తేనాయుర్న జహాతి మాం॥ 2-101-53(15513)
హా కృష్ణ ద్వారకావాసిన్క్వాసి సంకర్షణానుజ।
కస్మాన్న త్రాయసే దుఃఖాన్మాం చేమాంశ్చ నరోత్తమాన్॥ 2-101-54(15514)
అనాదినిధనం యే త్వామనుధ్యాయంతి వై నరాః।
తాంస్త్వం పాసీత్యయం వాదః స గతో వ్యర్థతాం కథం॥ 2-101-55(15515)
ఇమే సద్ధర్మమాహాత్ంయయశోవీర్యానువర్తినః।
నార్హంతి వ్యసనం భోక్తుం నన్వేషాం క్రియతాం దయా॥ 2-101-56(15516)
సేయం నీత్యర్థవిజ్ఞేషు కథమాపదుపాగతా॥
స్థితేషు కులనాథేషు కథమాపదుపాగతా॥ 2-101-57(15517)
హా పాండో హా మహారాజ క్వాసి కిం సముపేక్షసే।
పుత్రాన్వివాస్యతః సాధూనరిభిర్ద్యూతనిర్జితాన్॥ 2-101-58(15518)
సహదేవ నివర్తస్వ నను త్వమసి మే ప్రియః।
శరీరాదపి మాద్రేయ మాం మా త్యాక్షీః కుపుత్రవత్॥ 2-101-59(15519)
వ్రజంతు బ్రాతరస్తేఽమీ యది సత్యాభిసంధినః।
మత్పరిత్రాణజం ధర్మమిహైవ త్వమవాప్నుహి॥ 2-101-60(15520)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-101-61x(1736)
ఏవం విపలతీం కుంతీమభివాద్య ప్రణంయ చ।
పాండవా విగతానందా వనాయైవ ప్రవవ్రజుః॥ 2-101-61(15521)
విదురశ్చాపి తామార్తాం కుంతీమాశ్వాస్య హేతుభిః।
ప్రావేశయద్గృహం క్షత్తా స్వయమార్తతరః శనైః॥ 2-101-62(15522)
ధార్తరాష్ట్రస్త్రిస్తాశ్చ నిఖిలేనోపలభ్య తత్।
గమనం పరికర్షం చ కృష్ణాయా ద్యూతమండలే॥ 2-101-63(15523)
రురుదుః సుస్వనం సర్వా వినిందంత్యః కురూన్భృశం।
దధ్యుశ్చ సుచిరం కాలం కరాసక్తముఖాంబుజాః॥ 2-101-64(15524)
రాజా చ ధృతరాష్ట్రస్తు పుత్రాణామనయం తదా।
ధ్యాయన్నుద్విగ్నహృదయో న శాంతిమధిజగ్మివాన్॥ 2-101-65(15525)
స చింతయన్ననేకాగ్రః శోకవ్యాకులచేతనః।
క్షత్తుః సంప్రేషయామాస శీఘ్రమాగంయతామితి॥ 2-101-66(15526)
తతో జగామ విదురో ధృతరాష్ట్రనివేశనం।
తం పర్యపృచ్ఛత్సంవిగ్నో ధృతరాష్ట్రో జనాధిపః॥ ॥ 2-101-67(15527)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి అనుద్యూతపర్వణి ఏకోత్తరశతతమోఽధ్యాయః॥ 101॥

Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-101-40 శోణితాక్తైకవసనా రజస్వలా॥
2-101-51 మహ్యం మమ ॥
2-101-53 అసుధర్మే ప్రాణధారణే। అంతవతి వినాశవతి॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.